GETE–SB₂TE₃–PBTE KVAZİ-ÜÇLÜ SİSTEMİNDƏ YENİ GEPBSB₄TE₈ DÖRDLÜ BİRLƏŞMƏSİ
Abstract
Son dövrlərdə qalay, stinbium və bismut elementlərini özündə birləşdirən üçlü və dördlü birləşmələrin öyrənilməsinə maraq əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Bu materiallar zəngin fiziki xüsusiyyətlərə malik olduqları üçün müasir materialşünaslıq sahəsində perspektivli tədqiqat obyektləri kimi xüsusi diqqət cəlb edir.Məlumdur ki, yüksək funksional xüsusiyyətli kristalların sintezi müasir elmin qarşısında duran əsas problemlərdən biri hesab olunur və bu istiqamətdə əldə olunan nailiyyətlər elmi-texniki tərəqqinin sürətlənməsində mühüm rol oynayır. Kristalların əldə olunması və tədqiqi radioelektronika, yarımkeçirici texnologiyaları, kvant elektronikası, texniki optika və akustika kimi mühüm tətbiqi sahələrin inkişafına birbaşa təsir göstərir və onların texnoloji potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
İlk dəfə olaraq, germanium tellurid - stibium tellurid -qurğuşun tellurid kvaziüçlü sistemin kəsiyi mürəkkəb fiziki-kimyəvi analiz metodlarından (DTA, rentgen difraksiyası, mikroquruluş analiz, mikrobərklik ölçmələri və sıxlığın təyini) istifadə edilərək öyrənilmiş və faza diaqramı qurulmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, kəsik kvaziüçlü sisteminin qismən kvazibnar hissəsidir. əsaslı bərk məhlulların (15% (mol.) ) bir sahəsi müəyyən edilmişdir. İlkin komponentlərin 1:1 nisbətində, konqruent əriyən birləşməsinin əmələ gəlməsi müşahidə olunur. dördlü birləşməsinin monokristalları kimyəvi daşınma reaksiyalarından istifadə edilərək əldə edilmişdir. Ortorombik sistemdə kristallaşan -in qəfəs parametrləri təyin edilmişdir: a=5.05Å, b=9.93Å, c=11.61Å. birləşməsinin və bərk məhlulunun bəzi elektrofiziki parametrlərinin temperaturdan asılılıqlarının öyrənilməsi ərintilərin keçiriciliyin p tipinə aid olduğunu göstərmişdir.
İlk dəfə olaraq, germanium tellurid - stibium tellurid -qurğuşun tellurid kvaziüçlü sistemin kəsiyi mürəkkəb fiziki-kimyəvi analiz metodlarından (DTA, rentgen difraksiyası, mikroquruluş analiz, mikrobərklik ölçmələri və sıxlığın təyini) istifadə edilərək öyrənilmiş və faza diaqramı qurulmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, kəsik kvaziüçlü sisteminin qismən kvazibnar hissəsidir. əsaslı bərk məhlulların (15% (mol.) ) bir sahəsi müəyyən edilmişdir. İlkin komponentlərin 1:1 nisbətində, konqruent əriyən birləşməsinin əmələ gəlməsi müşahidə olunur. dördlü birləşməsinin monokristalları kimyəvi daşınma reaksiyalarından istifadə edilərək əldə edilmişdir. Ortorombik sistemdə kristallaşan -in qəfəs parametrləri təyin edilmişdir: a=5.05Å, b=9.93Å, c=11.61Å. birləşməsinin və bərk məhlulunun bəzi elektrofiziki parametrlərinin temperaturdan asılılıqlarının öyrənilməsi ərintilərin keçiriciliyin p tipinə aid olduğunu göstərmişdir.
Keywords
kvaziüçlü sistemlər
monokristal birləşmələr
fiziki-kimyəvi analiz metodları
bərk məhlullar
kimyəvi daşınma reaksiyaları.